Over podiumkunst, coaching, faalangst en de kunst van écht luisteren

Vanmiddag werd ik geïnterviewd door een student van het Codarts Conservatorium.
Ze doet onderzoek naar de relatie tussen podiumkunsten en zelfvertrouwen. Een onderwerp waar ik inmiddels al jaren mee werk — als docent, regisseur, coach en trainer.

Wat begon als ‘even een interview geven’, veranderde langzaam in iets anders.

Want terwijl ik vertelde over lesgeven, coaching, auditietrainingen, zang, theater en groepsdynamiek… voelde ik ineens weer waarom ik dit werk ooit ben gaan doen. Niet om mensen perfect te leren acteren. Niet om ze foutloos op een podium te krijgen. Maar omdat ik het fascinerend vind wat er gebeurt als iemand zich eindelijk veilig genoeg voelt om zichtbaar te worden.

En eerlijk?
Ik vroeg me na afloop oprecht af: Waarom ben ik met dit werk gestopt?

Medio 2023 ben ik gestopt met lesgeven, regisseren, produceren en (life)coachen en ben ik me volledig gaan richten op mijn werk als communicatieadviseur en ik ben afgelopen jaar een professionele zangopleiding begonnen aan het Universal Voice Instituut in Amsterdam.

Het verschil tussen lesgeven, adviseren en coachen

Tijdens het interview vroeg ze me iets interessants: “Wat voor adviezen geef jij mensen mee?” En eigenlijk begon daar meteen al een nuance. Want er is een wezenlijk verschil tussen adviseren, doceren en coachen. Als adviseur geef je advies vanuit jouw kennis, ervaring en inzichten. Je denkt mee. Je draagt oplossingen aan. Soms heel praktisch. Als docent leer je iemand een vaardigheid.
Bijvoorbeeld zingen, spelen, presenteren, bewegen of performen. Maar coaching is iets anders.

Bij coaching probeer je niet iemand jouw antwoorden te geven. Je helpt iemand om zijn of haar eigen antwoorden te ontdekken. Dat betekent dus ook dat je veel minder zendt dan mensen denken. Goede coaching draait vaak niet om praten. Maar om luisteren. Observeren. De juiste vragen stellen. Stiltes durven laten vallen. En misschien nog wel belangrijker: iemand helpen voelen wat er onder het gedrag zit. Want onder heel veel onzekerheid zit geen gebrek aan talent.

Er zit spanning onder:

Angst.
Afwijzing.
Controle.
Perfectionisme.
Faalangst.
Een zenuwstelsel dat al jarenlang ‘aan’ staat.

Waarom zoveel mensen vastlopen op zichtbaarheid

Of het nu gaat om zingen, spreken, presenteren, leidinggeven of gewoon jezelf durven laten zien — opvallend veel mensen lopen niet vast op techniek. Ze lopen vast op veiligheid. Dat zie ik niet alleen binnen podiumkunsten. Ik heb ook één-op-één coaching gedaan met mensen uit compleet andere werkvelden. En hoewel de hulpvragen enorm uiteenliepen, kwam ik opvallend vaak bij dezelfde kern uit: “Ik ben bang dat ik niet goed genoeg ben. Ik ben bang wat anderen van mij vinden. Ik ben bang dat ik het niet kan. Ik ben bang, omdat….”

Soms heel zichtbaar. Soms slim vermomd als perfectionisme, controle of overvoorbereiding.

Maar uiteindelijk kwam het daar vaak wel op neer.
Veel mensen proberen zelfvertrouwen op te lossen met nóg harder werken, nóg beter presteren of heel veel gaan nadenken (piekeren). Zelfvertrouwen ontstaat niet alleen in je hoofd. Het groeit wanneer veiligheid, zelfkennis, ervaring en mildheid samenkomen.

Zelfvertrouwen is geen trucje

Dat is ook waarom ik in coaching of lessen niet alleen theoretisch werk. Natuurlijk leg ik dingen uit.
Over het brein. Stressreacties. Het zenuwstelsel. De invloed van spanning op stem, ademhaling en gedrag. Maar echte verandering ontstaat meestal niet tijdens het begrijpen. Die ontstaat tijdens het ervaren.

Wanneer iemand ineens voelt wat er gebeurt als de adem zakt.
Wanneer iemand merkt dat de stem voller wordt zodra het lichaam ontspant.
Wanneer iemand ontdekt dat hij niet eerst perfect hoeft te zijn om ruimte in te nemen.

Dat zijn vaak de momenten waarop mensen zichzelf ineens anders ervaren.

Meer aanwezig.
Meer gegrond.
Meer zichzelf.

En misschien is dát uiteindelijk wel waar zelfvertrouwen werkelijk over gaat.

Niet over jezelf groter maken.
Maar over bij jezelf blijven.

Wat podiumkunsten mensen kunnen leren over het echte leven

Wat ik zo mooi vind aan podiumkunsten, is dat ze alles zichtbaar maken.

Je kunt op een podium namelijk moeilijk verbergen wat er vanbinnen gebeurt.

Je ziet spanning.
Je hoort onzekerheid.
Je voelt wanneer iemand zich inhoudt.

Maar je ziet ook iets anders.

Je ziet mensen groeien zodra ze zich veilig voelen.
Zodra ze stoppen met ‘goed moeten zijn’.
Zodra ze contact maken met spelplezier, aanwezigheid en echtheid.

En eerlijk gezegd denk ik dat dát niet alleen belangrijk is voor performers.

Ik denk dat bijna iedereen daar iets aan heeft.

Want hoeveel mensen lopen er niet dagelijks rond terwijl ze zichzelf kleiner maken dan nodig is?

De belangrijkste les die ik zelf heb geleerd

Aan het einde van het interview vroeg ze me: “Wat zou jij een beginnend docent willen meegeven?” En zonder nadenken kwam het antwoord eigenlijk meteen.

Dat we als docent vaak heel snel gaan zenden. We bereiden lessen voor. We willen kennis overbrengen. We willen iets leren. Maar wat nou als we eerst beter leren luisteren?

Echt luisteren.

Naar wie er voor je zit.
Naar waar iemand tegenaan loopt.
Naar wat iemand nodig heeft om zich veilig genoeg te voelen om te groeien.

Want pas als iemand zich gezien voelt, ontstaat er ruimte om werkelijk te leren.

En misschien geldt dat niet alleen voor onderwijs.

Maar voor bijna alles in het leven.

Na het interview, bleef er één vraag hangen

“waarom ben ik hier ooit mee gestopt?”

Want ergens onderweg ben ik vooral adviseur geworden. Praktisch. Strategisch. Organisatorisch.

En een heel intense investering in mezelf door de zangopleiding die ik volg. Maar vanmiddag voelde ik weer hoeveel energie ik krijg van gesprekken over groei, zelfvertrouwen, zichtbaarheid en ontwikkeling. Van mensen helpen thuiskomen bij zichzelf. Ik voelde hoe diep van binnen ik nog steeds geloof dat er weinig mooier is dan iemand langzaam zien ontspannen in wie hij werkelijk is.

Dit interview is niet alleen waardevol voor haar scriptie.

Maar stiekem ook een beetje voor mij.